TARİHÇİ MEHMET AKİF BAL ARAKLI YEŞİLYURT ŞEHİDLİĞİ KONUSUNDA KAMUOYUNU UYARDI...
ARAKLI YEŞİLYURT ŞEHİDLİĞİNDE BİR TÜRLÜ DÜZELTİLMEYEN DURUMLAR.
Birkaç yıl evvel Trabzon Valiliği tarafından yaptırılan Araklı Yeşilyurt Şehidliği restorasyonundaki eksiklikler ve yanlışlıklar halen giderilmedi.
Şehitlikteki eksiklikleri Gazi Üniversitesi öğretim görevlisi ve tarihçi yazar Mehmet Akif Bal Hocaya sorduk.
YEŞİLYURT'TA RESTORE EDİLMEYEN ŞEHİTLİK
Yeşilyurt'ta restore edilen şehidliğin tamamen sembolik olduğunu, asıl şehidliğin ise bunun karşısında yer alan istiriç ağacı etrafında bulunduğunu ifade eden Bal hoca, burada hiç bir düzenleme yapılmadığını belirtti. Asıl restore edilmesi gereken kısmın ise burası olduğunu ifade etti.
YEŞİLYURT ŞEHİDLİĞİNİN ADI DEĞİŞTİRİLMELİ
Araklı Yeşilyurt Şehidliği adının burada şehid olan Beyoğlu Jandarma Taburu askerlerinden dolayı "Yeşilyurt Beyoğlu Jandarma Taburu Şehidliği" olarak değiştirilmesini teklif eden Bal hoca, Beyoğlu Jandarma Taburu Askerlerinin Çanakkale Cephesindeki zaferden sonra buraya gönderildiğini ve bu şehitlerin mevkiye çok daha büyük bir tarihsel anlam kattığını hatta bu sebeple Yeşilyurt'ta bir Çanakkale ruhunun olduğunu söyledi. Bal, Çanakkale Cephesinden gelip burada şehid olan askerlerden dolayı bu şehidliğe farklı bir hassasiyet gösterilmelidir dedi.
YEŞİLYURT ŞEHİDLİĞİNDEKİ YANLIŞ TARİHÇE
Bal hoca; Yeşilyurt Şehidliğinde yapılan restorasyon sırasında konulan şehitlik tarihçesine ait metnin esasen Çaykara Sultanmurat Şehidliğine ait olduğunu, bununla birlikte metnin imla ve anlatım açısından sıkıntılar taşıdığını, konuyu izah etmekten uzak bir metin olduğunu belirtmesine ve şehitlikteki bu durumu birkaç müstakil yazısına konu etmesine rağmen metnin halen düzeltilmediğini ifade etti.
Araklı Yeşilyurt Şehidliğine dair Genelkurmay Arşivindeki belgelere dayalı olarak yazdığı tarihçenin Yeşilyurt Şehidliğinde ilgili yere asılmasını da kurumların dikkatine sunduğunu ifade eden Bal hoca, talebimiz üzerine Yeşilyurt Şehidliğinin gerçek tarihçesine yönelik metni bizlerle paylaştı:
ARAKLI YEŞİLYURT ŞEHİDLİĞİNİN GERÇEK TARİHÇESİ
“Araklı yöresindeki yoğun Türk-Rus muharebeleri sırasında kritik çarpışmaların yaşandığı yerlerden biri Araklı Yeşilyurt (Horyan) Köyü olmuştur. 2/3 Nisan 1916'da Araklı Yılanlıdağ (Yılantaş) kuzeyinde bulunan Yeşilyurt Köyü'ne gelen Türk 28. Piyade Alayı’nın 4. Taburu ve dağ bataryası, ani bir Rus baskınına uğramıştır. Yapılan baskında özellikle Çanakkale Cephesinden gelmiş, süngü hücumu ve dolayısıyla yakın mesafe harp konusunda ustalaşmış 4. Tabur (Beyoğlu Jandarma Taburu) maalesef ağır zayiat vermiştir. Şehid olan Türk askerleri Yeşilyurt Köyü'ndeki şimdiki şehidliğin olduğu alana defnedilmiştir. Genelkurmay ATASE Arşivinden elde edilen 28. Alay 4. Tabur Harp Raporu, şehitlikle ilgili arşiv kaynaklı ciddi bilgiler içermektedir. ATASE belgelerinde, Yeşilyurt Baskınında ağır zayiat veren 28. Alay’a Bağlı 4. Taburun durumuna dair şu bilgiler yazılıdır: "Horyan'a muvasalat eden (varan) Hasan Bey Müfrezesi, düşmanla bugün verdiği müsademede (çarpışmada) ricata (geri çekilmeye) mecbur olmuş, düşman kesif (yoğun) sisten bilistifade (istifade ederek) 28. Alay 4. Taburu perişan bir halde ricat ettirmiştir. 4. Tabur, Çanakkale'den avdette (dönüşte) 28. Alay’a iltihak ettirilmiş (katılmış) Beyoğlu Jandarma Taburudur. 28. Alay 4. Tabur Kumandanı Hasan Bey müteahhiren (sonradan) vefat eylemiştir." Hasan Bey’in, taburunun yaşadığı ağır zayiattan etkilenip bugünkü Araklı Yüzbaşı Mahallesinde ve Yüzbaşı Köprüsü civarında intihar ettiği söylenen Yüzbaşı Hasan Bey olması kuvvetle muhtemeldir. Zaten raporda, “müteahhiren (sonradan) vefat eylemiştir” denilmesi bu durumu düşündürmektedir. Aynı raporda yer alan ve 4. Tabur Kumandan Vekili Binbaşı Mustafa Adnan Bey imzasıyla 4 Nisan 1916 tarihinde Müfreze Kumandanlığına yazılan yazıda ise, şehidliğin tarihçesine ve şehidlere dair çok önemli bilgilere yer verilmiştir. Bu raporda; “Tabur, bugünkü muharebede 76 esir ve kayıp, 26 şehid, 12 mecruh (yaralı) olmak üzere 114 neferle 1 kumandan vekili Mülazımıevvel (Üsteğmen) Kemal Efendi de şehid olarak cem'an (toplam) 115 zayiat vermiştir" denilmektedir. Şehidliğin dışında ve özellikle güney tarafında ayrıca münferit şehid kabirleri yer almaktadır. Fakat bu şehidlerin baskın sırasında mı, yoksa baskından farklı zamanlarda mı şehid oldukları tespit edilememiştir. 1150 rakımda bulunan Yeşilyurt Şehidliği, MSB İnşaat Emlak ve NATO Güvenlik Yatırımları Dairesi Başkanlığı Envanterine kayıtlıdır. Araklı’ya 30 kilometre, Trabzon'a ise 60 kilometre mesafededir. Trabzon Valiliği'nin sorumluluğunda olan şehidliğin bakımından sorumlu kurum Araklı Askerlik Şubesi Başkanlığı'dır. Yeşilyurt Şehidliği, Kültür ve Turizm Bakanlığı Trabzon Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurulu'nun 13 Temmuz 1988 tarih ve 134 numaralı toplantısı ile tescillenmiştir. Şehidliğin ilk imarı 2000 yılında MSB tarafından yapılmıştır. Günümüzdeki halini ise, 2019-2020 arasındaki son restorasyonla kazanmıştır."
Yorumlar (0)